Post archive

Σε απρόσμενες καταστάσεις

Πώς βοηθάμε τα μικρά παιδιά να επουλώσουν τα τραύματά τους μετά από μία καταστροφή

Τα μικρά παιδιά, τα νήπια, ακόμα και τα μωρά, αναγνωρίζουν πότε έχει συμβεί κάτι κακό και θυμούνται τι πέρασαν όταν συνέβη. Μετά από ένα τρομαχτικό γεγονός, συχνά βλέπουμε αλλαγές στην συμπεριφορά τους. Μπορεί να κλαίνε περισσότερο, να αγκιστρώνονται περισσότερο πάνω μας και να μη μας αφήνουν να φύγουμε, να έχουν εκρήξεις νεύρων, να χτυπούν άλλους, να έχουν δυσκολίες στον ύπνο και να τα τρομάζουν πράγματα που πριν δεν φοβόντουσαν. Αλλαγές σαν και τις παραπάνω είναι σημάδι ότι χρειάζονται βοήθεια. Μερικοί τρόποι που μπορείτε να τα βοηθήσετε είναι οι ακόλουθοι:

1.     Ασφάλεια : Επικεντρωθείτε πρώτα στην ασφάλεια. Το παιδί σας νιώθει ασφάλεια όταν …

  • Το έχετε αγκαλιά, το κρατάτε ή το αφήνετε να μείνει κοντά σας.
  • Του λέτε ότι θα το φροντίσετε, ό,τι κακό ή όποια δυσκολία κι αν συμβεί. Στα παιδιά που μαθαίνουν να μιλούν, χρησιμοποιείστε απλές λέξεις, όπως « ο Μπαμπάς είναι εδώ».
  •   Απομακρύνετέ τα από τρομαχτικές εικόνες που δείχνει η τηλεόραση και από τρομαχτικές συζητήσεις.
  • Κάνετε μαζί πράγματα που σας είναι οικεία, όπως να τραγουδήσετε ένα τραγούδι που αρέσει και στους δύο ή να πείτε κάποιο παραμύθι.
  • Πείτε της τι θα συμβεί στην συνέχεια (στον βαθμό που το γνωρίζετε).
  •   Διατηρήστε μια ρουτίνα, τουλάχιστον για την ώρα του ύπνου: το παραμύθι, την προσευχή, την αγκαλιά σας.
  •   Αφήστε την να την προσέχουν άνθρωποι που γνωρίζει εάν πρέπει να φύγετε.
  •   Πείτε της πού πηγαίνετε και πότε θα γυρίσετε.

2.     Επιτρέψετε στα παιδιά να εκφράζουν τα συναισθήματά τους.

  •   Τα μικρά παιδιά συχνά «συμπεριφέρονται άσχημα» όταν ανησυχούν ή όταν φοβούνται. Τα παιδιά μπορεί να εκδηλώνονται έτσι για να ζητήσουν βοήθεια. Να θυμάστε: Δύσκολα συναισθήματα = Δύσκολη συμπεριφορά.
  •   Βοηθήστε το παιδί σας να ονοματοδοτήσει αυτά που νιώθει: «φοβισμένη», «ευτυχισμένη», «θυμωμένη», «λυπημένη». Πείτε της ότι είναι φυσιολογικό να νιώθει έτσι.
  •   Δείξτε στο παιδί σας τον σωστό τρόπο συμπεριφοράς, λέγοντας: «μπορείς να είσαι θυμωμένη αλλά δεν μπορείς να με χτυπάς».
  •   Βοηθήστε το παιδί σας να εκφράζει τον θυμό του με τρόπους που δεν πληγώνουν: όπως μιλώντας, παίζοντας ή ζωγραφίζοντας.
  •   Μιλήστε για τα πράγματα που πάνε καλά για να βοηθηθείτε εσείς και το παιδί σας να νιώσετε καλά.

3.     Αφήστε το παιδί να σας καθοδηγήσει.

  •   Κάθε παιδί χρειάζεται κάτι διαφορετικό. Μερικά παιδιά έχουν ανάγκη να τα αφήνουμε ελεύθερα να τρέχουν και άλλα να τα κρατάμε κοντά μας.
  •   Αφουγκραστείτε το παιδί σας και παρακολουθήστε την συμπεριφορά του για να καταλάβετε τι είναι αυτό που χρειάζεται.

4.     Βοηθήστε το παιδί σας να αφηγηθεί ό,τι συνέβη κατά την διάρκεια και μετά την καταστροφή.

  •   Φτιάχνοντας μια ιστορία βοηθάτε το παιδί σας να καταλάβει τι συνέβη και να το διαχειριστεί καλύτερα.
  •   Τα παιδιά χρησιμοποιούν το παιχνίδι για να πουν την ιστορία τους. Για παράδειγμα μπορεί να πετάνε τους κύβους τους για να δείξουν πώς ήταν η καταστροφή, μπορεί να χωρίζουν τα ζωάκια τους για να δείξουν πως χωρίστηκαν τα ίδια από εσάς.
  •   Μοιραστείτε με το παιδί σας όχι μόνο αυτά που συνέβησαν, βήμα προς βήμα, αλλά και τον τρόπο που νιώσατε και οι δύο.
  •   Καθώς λέτε την ιστορία, αφήστε το παιδί να σας οδηγήσει. Όταν η ιστορία είναι δύσκολη, το παιδάκι μπορεί να χρειάζεται διαλείμματα, να στριφογυρίσει, να τρέξει, να το κρατήσουμε αγκαλιά ή να παίξει με κάτι άλλο. Αυτό είναι φυσιολογικό. Θα επιστρέψει στην ιστορία όταν είναι έτοιμο.
  •   Μπορεί να σας δυσκολεύεστε να βλέπετε τον τρόπο που παίζουν τα παιδιά ή να ακούτε τις ιστορίες που λένε. Αναζητήστε υποστήριξη όταν σας είναι δύσκολο να το κάνετε χωρίς να αναστατωθείτε.

5.     Δεσμοί: επανασυνδεθείτε με ανθρώπους που μπορούν να σας βοηθήσουν, με την κοινότητά σας, τα πολιτιστικά και θρησκευτικά σας έθιμα.

  •   Απλά πράγματα, όπως ένα οικείο παραμύθι για το βράδυ, ένα τραγούδι ή νανούρισμα, μια προσευχή ή οικογενειακές συνήθειες, υπενθυμίζουν σε εσάς και το παιδί σας τον τρόπο που ζούσατε και προσφέρουν ελπίδα.
  •   Εάν ανήκετε σε μια ομάδα, όπως σε κάποια εκκλησία, προσπαθήστε να βρείτε τρόπους να επανασυνδεθείτε μαζί π.χ. με την ενορία σας.
  •   Μπορείτε να βοηθήσετε καλύτερα το παιδί σας όταν φροντίζετε τον εαυτό σας. Ζητείστε υποστήριξη από τους άλλους όταν δείτε ότι το χρειάζεστε.

6.     Το παιδί σας σας έχει ανάγκη. Αυτό είναι το πιο σημαντικό πράγμα που πρέπει να θυμάστε.

  •   Καθησυχάστε το παιδί σας ότι θα είσαστε μαζί.
  •   Είναι συνηθισμένο τα παιδιά να αγκιστρώνονται πάνω σας και να ανησυχούν ότι θα μείνουν μόνα τους.
  • Εάν χρειαστεί να φύγετε, πείτε τους για πόση ώρα θα λείψετε και πότε θα επιστρέψετε. Εάν είναι δυνατόν, αφήστε να έχει κάτι δικό σας, όπως μια φωτογραφία σας.
  •   Απλά και μόνο με το να βρίσκεστε κοντά στο παιδί σας, ακόμα κι όταν δεν μπορείτε να διορθώσετε τίποτε άλλο, αυτό θα το βοηθήσει.

Των Chandra Ghosh Ippen, Alicia F. Leiberman, & Patricia Van Horn. Copyright 2005.
Μετάφραση κατόπιν αδείας: Έλλη Ε. Θολούλη, 2011.

The National Child Traumatic Stress Network

H φροντίδα της ψυχικής υγείας

 

Πώς φροντίζουμε την ψυχική μας υγεία;


rosa compassion

 

Πιθανόν να γνωρίζετε ήδη τι μπορείτε να κάνετε για να φροντίζετε την σωματική σας υγεία(ακόμα κι αν δεν το κάνετε στην πράξη συνέχεια!), όπως το να τρέφεστε υγιεινά, να ασκείστε τακτικά και να πίνετε οινόπνευμα με μέτρο. Αλλά γνωρίζατε ότι υπάρχουν και πρακτικά βήματα που μπορείτε να ακολουθήσετε προκειμένου να φροντίσετε και την ψυχική σας υγεία;

Πέντε βήματα για την ευεξία.

 

Ακολουθούν πέντε πράγματα που μπορούν να αυξήσουν την αίσθηση της ευεξίας. Γιατί να μηνδιαλέξετε ένα ή δύο που σας ταιριάζουν και να τα δοκιμάσετε για να ανακαλύψετε το μονοπάτι σας προς την ευεξία;

1.     Συνδεθείτε

Απλά συνδεθείτε με τους γύρω σας. Με την οικογένεια, τους φίλους, τους συναδέλφους καιτους γείτονες. Στο σπίτι, στο σχολείο ή στην τοπική σας κοινότητα. Δείτε πόσο σημαντικοί είναι για εσάς αυτές οιπλευρές της ζωής σας και επενδύστε χρόνο στο να τους αναπτύξετε για να σας στηρίζουν και να σας πλουτίζουν.

2.     Κινηθείτε

Κάνετε μια βόλτα για περπάτημα ή τρέξιμο. Κάνετε ποδήλατο. Παίξτε ένα παιχνίδι. Ασχοληθείτε λίγο με την κηπουρική. Χορέψτε. Η άσκηση μας κάνει να νιώθουμε ωραία. Ανακαλύψτε λοιπόν μια σωμτική άσκηση που απολαμβάνετε, που ταιριάζει στο επίπεδο της  κινητικότητάς σας και των δυνατοτήτων σας.

3.     Δώστε προσοχή

Παρατηρήστε με περιέργεια. Προσέξτε κάτι όμορφο σήμερα. Παρατηρήστε τις εναλλαγές της εποχής. Αδράξτε την στιγμή, είτε περπατάτε, είτε τρώτε το μεσημεριανό σας γεύμα, είτε μιλάτε με φίλους. Η επίγνωση του κόσμου γύρω σας, των συναισθημάτων και των εμπειριών σας θα σας βοηθήσει να εκτιμήσετε αυτό που είναι για εσάς πιο σημαντικό.

4.     Εξακολουθήστε να μαθαίνετε

Δοκιμάστε κάτι καινούργιο. Ξανα-ανακαλύψτε ένα παλιό σας ενδιαφέρον. Δηλώστε συμμετοχή σε εκείνο το μάθημα που σας ενδιέφερε. Πάρτε μια νέα ευθύνη στην δουλειά σας. Μάθετε να παίζετε κάποιο όργανο ή πώς να μαγειρεύετε το αγαπημένο σας φαγητό. Το να μαθαίνετε νέα πράγματα είναι διασκεδαστικό και θα σας κάνει να νιώθετε μεγαλύτερη σιγουριά και αυτοπεποίθηση.

5.     Προσφέρετε

Κάνετε κάτι καλό για έναν φίλο ή και για έναν άγνωστο. Δώστε λίγο χρόνο για να ευχαριστήσετε κάποιον. Χαμογελάστε. Γίνετε εθελοντής. Συμμετάσχετε σε κάποια ομάδα. Κοιτάξτε και έξω από εσάς όσο και μέσα σας. Με το να αντιλαμβάνεστε τον εαυτό σας και την ευτυχία σας ως μέρος της ευρύτερης κοινότητας μπορεί να σας επιβραβεύσει πραγματικά και να δημιουργήσετε συνδέσεις με τους ανθρώπους γύρω σας.

References: Maudsley Hospital of Mental health.  Μετάφραση/επιμέλεια: Έλλη Θολούλη 

Την αγάπη μου αν δείτε

ν 

Έκθεση Ζωγραφικής

Έλλη Θολούλη

Διάρκεια έκθεσης: 8 έως 30 Ιανουαρίου

Ώρες: Πέμπτη, 11.00-14.00, Κυριακή 17.00-20.0

Λίγα λόγια για την έκθεση /και εδώ μερικές εικόνες από την έκθεση

 

Όλα τα παιδιά ζωγραφίζουν και συνεχίζουν να ζωγραφίζουν μέχρι κάτι να τους εμποδίσει μεγαλώνοντας. Εγώ ξεκίνησα πάλι να ζωγραφίζω στα 16 μου για να κερδίσω ένα έπαθλο σε  κάποιον διαγωνισμό ώστε να μπορέσω να ταξιδέψω σε όλον τον κόσμο. Από τα χρώματα και τα υλικά που μου περίσσεψαν ανακάλυψα εκ νέου την ζωγραφική και τελικά ταξίδεψα για χάρη της σπουδάζοντας  Καλές Τέχνες και Ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο του Reading  της Αγγλίας και με υποτροφία στο New Jersey School of Art  του πανεπιστημίου  Rutgers  στις ΗΠΑ.

Κατά την διάρκεια των σπουδών μου είχα την δυνατότητα να επισκεφθώ πολλές εκθέσεις και μητροπολιτικά μουσεία, και να έρθω σε επαφή με το σύγχρονο ρεύμα της ζωγραφικής. Η πρώτη έκθεση που είδα ήταν το Sensation  της συλλογής  Saatchi της οποίας τα εκθέματα ακόμα μου δημιουργούν μια τάση ναυτίας και κοιλιακού άλγους όταν τα θυμάμαι. Οι συζητήσεις με τους καλλιτέχνες και καθηγητές μου έκτοτε με ανάγκασαν να βρω τρόπο να δημιουργήσω εικόνες αγάπης και χαράς, εικόνες που ήθελα να βλέπω και να γίνει για μένα η τέχνη αυτό που ήταν εξαρχής:  έκφραση χαράς και μέσον ευγνωμοσύνης.

Η εικαστική μου εξερεύνηση ξεκίνησε μελετώντας δύο αυγά, τα οποία ζωγράφιζα συνεχώς άλλοτε μαζί και άλλοτε χώρια, διαβάζοντας στις σκιές τους, τους όγκους και το τέλειο περίγραμμά τους:

{…σὺ ἔπλασάς με καὶ ἔθηκας ἐπ᾿ ἐμὲ τὴν χεῖρά σου. ὅτι σὺ ἐκτήσω τοὺς νεφρούς μου, Κύριε, ἀντελάβου μου ἐκ γαστρὸς μητρός μου … … οὐκ ἐκρύβη τὸ ὀστοῦν μου ἀπὸ σοῦ, ὃ ἐποίησας ἐν κρυφῇ, καὶ ἡ ὑπόστασίς μου ἐν τοῖς κατωτάτοις τῆς γῆς· τὸ ἀκατέργαστόν μου εἶδον οἱ ὀφθαλμοί σου…}εκ του Ψαλμού 138).

Η επανάληψη του ίδιου θέματος είναι μια εκπαιδευτική  διαδικασία αλλά και ένας τρόπος για από-υλοποίηση του αντικειμένου, όπου το θέμα παύει να έχει μόνον την αρχική του σημασία και γίνεται ένα «εικαστικό κομποσκοίνι» ή απλά αφορμή για ζωγραφική που κρύβει μέσα της τους σκοπούς της τελετουργίας. Σε αυτήν την πορεία, συνάντησα τα έργα του Luc Tuymans και αργότερα τον Ιταλό Giorgio Morandi.

Η δυσκολία να δημιουργώ θρησκευτικές εικόνες εντός ενός κοσμικού ακαδημαϊκού πλαισίου στάθηκε έναυσμα στο να ανακαλύψω προσωπικά πνευματικά σύμβολα που αποτυπώνονταν «λάθρα» στις απεικονίσεις των μετέπειτα έργων, όπως η πισίνα, οι παραλλαγές της παραλίας στο Καβούρι και το τροχόσπιτο του προαύλιου χώρου στο μοναστήρι του Έσσεξ. Με μεγάλη συγκίνηση έμαθα για την ζωή των κατά Χριστόν Σαλών και βρέθηκα εκείνη την εποχή στην έκθεση του Paul Thek ο οποίος σαν Σαλός στον χώρο της τέχνης, δυναμικά μα ευγενικά προκαλούσε τις εικαστικές προκαταλήψεις.

 

Στην Αθήνα, εμπνευσμένη από δύο ασπρόμαυρες φωτοτυπίες, ζωγράφισα παραλλαγές πάνω στα Μετέωρα, τον ποταμό Ιορδάνη και γνωστούς τόπους προσκυνήματος.  Εδώ δεν με απασχολεί πλέον η προκατάληψη για τη θέση του ιερού στην τέχνη αλλά οι θρησκοπληκτικές προλήψεις που συγκαλύπτουν την ουσία και την σοφία  της  παράδοσης και της βαθιάς πνευματικότητας του Χριστιανισμού. Στον σκοπό αυτό με βοήθησε η πίστη μου, η συναρπαστική σειρά των φωσφοριζέ ακρυλικών χρωμάτων και οι μικρές και μεγάλες  χάρτινες επιφάνειες διαφόρων συσκευασιών πάνω στις οποίες σχεδιάζω θέματα από ιερούς τόπους.

Η επιθυμία για αμεσότητα και η προσωπική ανάγκη να ολοκληρώνεται, αν είναι δυνατόν, κάθε έργο την ίδια μέρα, με οδήγησε μέσα από τις παραλλαγές να ανακαλύψω τις πληροφορίες εκείνες που είναι αναγκαίες για να χαρτογραφήσω την εικόνα με τις ελάχιστες δυνατές λεπτομέρειες. Τόσες όσες χρειάζονται για να δω την εικόνα και να βρεθώ εκεί που δείχνει.

Πέρα από χαρακτηριστικό στοιχείο ανυπομονησίας, η τάση αυτή στην ζωγραφική του Nέου Ρεαλισμού, εκπροσωπείται από καλλιτέχνες που με έχουν εμπνεύσει, όπως o Alex Katz,ο Douglas CouplandLaura Owens και ο Peter Doig.

Σήμερα, η έκθεση των έργων μου της τελευταίας δεκαετίας εκπληρώνει πολλούς σκοπούς παράλληλα:

Είναι ένα από τα χρέη μου προς τον πνευματικό μου και το εικαστικό μου μνημόσυνο για αυτόν, μία αφορμή να παρουσιάσω τα έργα μου σε φίλους και να γιορτάσουμε την νέα χρονιά, και ταυτόχρονα, είναι το δώρο που θέλω να κάνω στον εαυτό μου για την επέτειο των γενεθλίων με την ευχή να είναι ένα νέο ξεκίνημα και έμπνευση για όλους όσους αγαπούν κάτι και δεν το λένε ή δεν το κάνουν.

Σας ευχαριστώ πολύ για την παρουσία σας!

Η παρούσα έκθεση δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς την βοήθεια του συζύγου μου, Νίκου και της οικογένειας κ. Ηλία Σφαντού: Σας ευχαριστώ θερμά!

Έλλη Θολούλη

Ύμνος της Ζωής



Ένα ποίημα με ευχές για καλές γιορτές και ευτυχισμένο το 2011!


Ύμνος της Ζωής


Ο χρυσοστέφανος θεός, ο μέγας Ήλιος βγαίνει

κ’ υψώνεται ολοφάνερος και λάμπει κι αγναντεύει

τη χαϊδεμένη κόρη του, την ακριβή του Αθήνα,

και μέσα στην αγκάλη του τη σφίγγει σαν πατέρας

και τη χορταίνει με φιλιά, και μεσ’ στα σωθικά της

αφίνει από τη λαύρα του λαύρα, κι από το φως του

φως, αιμ’ από το αίμα του, πνοήν απ’ την πνοή του.

και τα παιδιά τανόθευτα της θυγατέρας του Ήλιου

που μεσ’ στους κόρφους της ρουφούν του κόρφου της το γάλα,

άνθρωποι, δέντρ΄, αγρίμια, ανθοί, νερά βουνά, λιθάρια,

πάντοτε νοιώθουν μέσα τους, άλλος πολύ, άλλος λίγο,

ένα βαθύ ανατρίχιασμα, μια φλόγα, ένα μεθύσι,

και το μεθύσι, η φλόγ’ αυτή και η ανατριχίλα, εσ’ είσαι

αγάπη της Ζωής, εσύ, σαν πέλαγος μεγάλη!

 

Ζωή! Δεν είναι τίποτε γλυκύτερο στον κόσμο

απ’ την πεντάμορφη ζωή, την ηλιοφωτισμένη!

Ζωή, κι αν έρχεσαι γοργά κι από χαρές γεμάτη,

κι αν έρχεσαι με βάσανα και μ’ έγνοιες και μ’ αρρώστιες,

ζωή του γέρου και του νιού, της φτώχιας και του πλούτου,

με της δουλειάς τον ίδρωτα, με της αργίας τη γλύκα,

με την ειρήνην ήμερη, με τους αγρίους πολέμους,

και μ’ όλες τις καλοκαιριές και μ’όλους τους χειμώνες,

Ζωή, κι όπως κι α δείχνεσαι, Ζωή, κι ό,τι κι αν είσαι,

Χαρά σ’ εσέ, δόξα σ’ εσέ, κι αγάπες και τραγούδια!

Ζωή! δεν είναι τίποτε για μας έξω από σένα,

ναι! Τίποτε ούτ’ αισθάνεται, ούτε που νόημα έχει,

και δε μπορείς να βρίσκεσαι παρά όπου λάμπει ο ήλιος,

και φτάνεις όπου φτάνουνε κ’ οι αχτίνες του θεού μας.

από τον ήλιον η ζωή παίρνει ζωή μονάχα.

Για μας δεν είναι άλλη ζωή, δεν είναι κόσμος άλλος

παρά η ζωή που βλέπουμε κι ο κόσμος που πατούμε.

Κι αν λάμπη κι άλλος ουρανός ψηλότερ’ απ’ ταστέρια,

μυστήρια κι αν μας τριγυρνούν, θεοί κι αν μας προσέχουν,

κι αν παραστέκουν γύρω μας αόρατ’ αγγελούδια,

δεν ξέρουμε, δεν θέλουμε να μάθουμε – μας φτάνουν

τα δυο μάτια μας, τα χέρια και η καρδιά μας

που μέσα βράζει και χτυπάει κι αισθάνεται και λέει:

Αγάπα και ξεφάντωνε, και δούλεψε και ζήσε

και προσηλώσου στη ζωή σαν τον κισσό στο δέντρο,

και δέσου με την γην αυτή, στρείδι στο βράχο επάνω,

και μη σε μέλει που θα πας τα μάτια σου όταν κλείσεις.

Το τρεχαντήρι το γοργό το νοιάζει σε ποια ξέρα

θα σπάση, σε ποιο πέλαγο θε να χαθή, που εγράφτη

να σκορπιστούν τα ξύλα του, ποια φλόγα θα τα κάψη,

τι θα γενούν οι ναύτες του σαν πάει χαμένο εκείνο;

Ζωή! χαρά, δόξα σ’ εσέ κι αγάπες και τραγούδια!

 

Κωστή Παλαμά

 

Προσευχή και επιστήμη

Η διάλεξη του Herbert Benson, MD, στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών


Σήμερα θα παραθέσω το περιεχόμενο της διάλεξης ενός σπουδαίου και πρωτοπόρου επιστήμονα, του Henry Benson, MD, η οποία έλαβε χώρα πριν από ενάμιση χρόνο στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών στην Αθήνα και που παρόλη την σημαντικότητα της επίσκεψης αυτής, πέρασε αθόρυβα, ταπεινά και απαρατήρητα από το γίγνεσθαι την επικαιρότητας. Ο Δρ. Μπένσον είναι Ομοτ. Διευθυντής του Ινστιτούτου Ιατρικής Νου/Σώματος Benson-Henry του Νοσοκομείου της Μασαχουσέτης και Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρικής του Πανεπιστημίου του Harvard

Επειδή το περιεχόμενο και το νόημα της διάλεξης παραμένει επίκαιρο, και ένεκα ευγνωμοσύνης μου προς το πρόσωπο και το έργο του Benson, ο οποίος με το βιβλίο του The relaxation response (1975), άνοιξε ένα καινούριο κύκλο ερευνών πάνω στην ιατρική και στην ψυχοθεραπεία, μεταφέρω την ομιλία του όπως την κατέγραψα τότε. Εύχομαι να την απολαύσετε κι εσείς και να σας κινήσει το ενδιαφέρον, αναζητώντας το πνεύμα της γαλήνης μέσα στις γιορτές και στην καθημερινότητά μας.

Ο Διευθυντής της Α΄ Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Καθ. κ. Γεώργιος Χρούσσος και ο Πρόεδρος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Καθ. κ. Δημ. Κυριακίδης ανακοινώνουν τη διάλεξη του Δρ. Herbert Benson

The relaxation Response: How to Counteract the Harmful Effects of Stress in Greece

Αμφιθέατρο “Λεωνίδας Ζέρβας” του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών 28 Μαΐου 2009

«Η ιατρική επιστήμη στην κλινική πράξη εφαρμόζει την χορήγηση φαρμάκων και/ή την εγχείρηση για την αντιμετώπιση των νοσημάτων. Με αυτούς τους δύο τρόπους οι γιατροί καλούνται να θεραπεύσουν κάθε ασθένεια. Ωστόσο, ένα ποσοστό της τάξεως 60- 90% της ιατρικής πράξης αφορά σε ασθενείς των οποίων η σωματική υγεία σχετίζεται με την ψυχική τους κατάσταση και επομένως χρήζει μιας αντιμετώπισης που να απευθύνεται τόσο στον νου όσο και στο σώμα.

Χωρίς να θέλουμε να απορρίψουμε ή να μειώσουμε την συμβολή και την αναγκαιότητα της φαρμακευτικής ή εγχειρητικής αντιμετώπισης των νοσημάτων, θα θέλαμε να επισημάνουμε την ανάγκη και χρησιμότητα μιας αντιμετώπισης στο φάσμα του νου-σώματος. Ποιος από εσάς δεν οφείλει το ότι είναι σήμερα εδώ  στην ιατρική επιστήμη; Περίπου ο ένας στους τρεις μας.

…Πριν από μερικά χρόνια κι εγώ, ανεβαίνοντας σε ένα σκαμπό προκειμένου να διορθώσω κάτι σε ένα ντουλάπι, έπεσα και χτύπησα πάρα πολύ άσχημα, σπάζοντας πέντε πλευρά. Συνειδητοποιώντας ότι βρέθηκα σε μια πολύ άσχημη θέση, ζήτησα από την γυναίκα μου να καλέσει ένα ασθενοφόρο. Καμία πνευματική βοήθεια, χαλάρωση ή προσευχή δεν θα μπορούσε να με βοηθήσει καλύτερα εκείνη τη στιγμή χωρίς να πάω στο νοσοκομείο και να κάνω εγχείρηση.

Πριν από πολλά χρόνια, γύρω στο 1969, όταν εργαζόμουν ως καρδιολόγος στην πανεπιστημιακή κλινική του Χάρβαρντ, προβληματίστηκα όταν διαπίστωσα ότι χορηγώ περισσότερα φάρμακα στους υπερτασικούς ασθενείς μου από ότι χρειάζονταν. Ανακάλυψα ότι είχαν πολύ στρες προτού τους εξετάσουμε και για αυτό τον λόγο η πίεση τους αυξάνονταν κατά τη μέτρησή της στο ιατρείο. Επομένως ένας δείκτης σωματικής λειτουργίας, η αρτηριακή πίεση,  επηρεάζονταν από την απλή συμπεριφορά της μέτρησής της. Έκανα τότε πειράματα στο εργαστήριο με ποντίκια, κατά τα οποία τα ενίσχυα με κάποιο συμπεριφορικό τρόπο ώστε να ανεβάσουν πίεση και πράγματι το πετύχαινα, σε σημείο τα ποντίκια αυτά να παθαίνουν προσβολή και μερικά να πεθαίνουν.

Εκείνον τον καιρό μια ομάδα ατόμων που επιδίδονταν στον υπερβατικό διαλογισμό ενδιαφέρθηκαν για τα πειράματά μου και πρότειναν να πειραματιστώ μαζί τους, προκειμένου να μελετήσω τα φαινόμενα της φυσιολογίας ανθρώπων που διαλογίζονται. Ήμουν πολύ διστακτικός στο να επιχειρήσω κάτι τέτοιο εντός του πανεπιστημιακού χώρου και αρνήθηκα. Η ομάδα αυτή επέμενε και μετά από μερικά χρόνια δέχθηκα να διενεργήσω τέτοια πειράματα (τα οποία λάβαιναν χώρα αργά τη νύχτα για λόγους διακριτικότητας στο πανεπιστήμιο).

Αυτό που γρήγορα βρέθηκε, ήταν ότι η ομάδα αυτή όταν διαλογιζόταν είχε χαμηλότερους παλμούς, μικρότερη αρτηριακή πίεση, ο ρυθμός της αναπνοής τους μειώθηκε, είχαν λιγότερα εγκεφαλικά κύματα και η θερμοκρασία του σώματός τους μειωνόταν και οι αλλαγές σημειώνονταν σχετικά μακροπρόθεσμα. Ήταν στο ίδιο εργαστήριο του Χάρβαρντ όπου τα προηγούμενα χρόνια ο B.F. Skinner ανακάλυψε την αντίδραση της μάχης-φυγής στο στρες όπου έγινε και η ανακάλυψη της αντίδρασης της χαλάρωσης στο στρες.

Αναρωτηθήκαμε ποιο ήταν το στοιχείο του διαλογισμού ή της προσευχής που διευκόλυνε την χαλάρωση και το οποίο ήταν κοινό σε όλους τους πολιτισμούς και τις πρακτικές διαφόρων θρησκειών. Ύστερα από εθνολογική μελέτη ανακαλύψαμε ότι ένα χαρακτηριστικό το οποίο έχουν κοινό όλες οι θρησκείες στον τρόπο δεήσεως είναι αυτό της επαναλήψεως. Μέσα από την τελετουργική επανάληψη μιας λέξης, μιας φράσης, μιας κίνησης ή μελωδίας, επιτυγχάνεται η εμπειρία της χαλάρωσης που διευκολύνει την σύνδεση ή επαφή με τον εσωτερικό μας κόσμο και το Θείον. Οι πατέρες της ερήμου στην Ορθοδοξία επαναλάμβαναν την ευχή «Κύριε ελέησόν με» καθώς και στο βιβλίο «Οι περιπέτειες ενός προσκυνητού» αναφέρεται η προτροπή του Απ. Παύλου για "αδιάλειπτη προσευχή". Η νοερή προσευχή μεταφέρεται στην καρδιά και δημιουργεί μια αίσθηση εφορίας και διαύγειας ψυχικής.

Μελετήσαμε ανθρώπους που για πολλά έτη προσεύχονται ή διαλογίζονται με κάποιον τρόπο και παρατηρήσαμε μεγαλύτερη χαλάρωση με τα εξής ευρήματα: έχουν καλύτερους δείκτες χοληστερίνης, χαμηλότερη πίεση, και αναρρώνουν γρηγορότερα μετά από επεμβάσεις.

(Ο καθηγητής μας προσκάλεσε να κλείσουμε για λίγη ώρα τα μάτια μας και να εφαρμόσουμε μια άσκηση επίγνωσης με οδηγό την αναπνοή και μια έννοια που επέλεξε ο καθένας και που τον ηρεμεί. Θα επανέλθω σε αυτό σε επόμενη ανάρτηση μιλώντας για τον ρόλο της έπίγνωσης - mindfulness- στην θεραπεία).

Μετά την άσκηση στη χαλάρωση είναι η ώρα που ο νους είναι προετοιμασμένος και αποδίδει καλύτερα στην εκπαίδευση, στην ψυχοθεραπεία (στην γνωσιακή αναδόμηση) και στο να μάθει καλύτερα. Τώρα είναι η ώρα που ο θεραπευτής μπορεί να συζητήσει με τον ασθενή του καλύτερα για θέματα όπως υγιεινός τρόπος ζωής, διατροφής και άσκησης. Κάτι τέτοιο μπορεί να βρίσκει εφαρμογή πέραν της ιατρικής και στην εκπαίδευση, και τώρα οι δάσκαλοι μαθαίνουν στα παιδιά την χαλάρωση ώστε να έχουν μεγαλύτερη κατανόηση κατά την παράδοση του μαθήματος και καλύτερες επιδόσεις στο διάβασμά τους.

Με ενδιαφέρον επίσης διαπιστώνουμε ότι άτομα που ασκούνται για ένα παρατεταμένο χρονικό διάστημα στην χαλάρωση, παρουσιάζουν αλλαγή στα γονίδιά τους. Ωστόσο μια σημαντική αλλαγή μπορεί να παρατηρηθεί και σε σύντομο χρονικό διάστημα άσκησης στην χαλάρωση. Συγκεκριμένα, άτομα που εξασκούνταν 10 με 20 λεπτά την ημέρα στην χαλάρωση παρουσίασαν σημαντική αλλαγή σε 300 από τα 15000 γονίδια που έχουμε, ύστερα από διάστημα 8 εβδομάδων. Τα γονίδια αυτά που άλλαξαν έκφραση φαίνεται ότι είναι γονίδια που επηρεάζουν την αντιοξειδωτική δράση στα κύτταρα του οργανισμού.

Επίσης από μελέτες της επίδρασης της χαλάρωσης σε άτομα που πάσχουν από διαταραχή μετατραυματικού στρες και γενικευμένης αγχώδους διαταραχής φαίνεται πως οι χημικές ουσίες που είναι αυξημένες κατά την παρουσία της διαταραχής είναι χαμηλές κατά την χαλάρωση ενώ αντιστοίχως αυτές που αυξάνονται με την χαλάρωση είναι μειωμένες στα άτομα με την διαταραχή μετατραυματικού στρες. Τα ευρήματα αυτά ενθαρρύνουν λοιπόν την εφαρμογή της τεχνικής της χαλάρωσης σε πολλές ακόμη περιπτώσεις ψυχολογικών και παθολογικών νοσημάτων με ιδιαίτερα αισιόδοξα αποτελέσματα. Έχουμε λόγους να πιστεύουμε ότι η επίδραση της χαλάρωσης θα είναι καταλυτικής σημασίας στους ασθενείς που πάσχουν από μεταβολικό σύνδρομο και πως εκπαιδεύοντας του ασθενείς στην χαλάρωση μπορούμε μετά από σύντομο χρονικό διάστημα (ακόμα και 3 εβδομάδων) να παρατηρήσουμε αλλαγές που θα ενθαρρύνουν την μείωση ή και την διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής.

Υπάρχουν αμέτρητοι τρόποι για να προκαλέσουμε την χαλαρωτική εμπειρία, ανάλογα με τον άνθρωπο και τις ανάγκες του. Για κάποιον άνθρωπο μπορεί να είναι μια άσκηση σωματική όπως το περπάτημα, για κάποιον άλλο η μουσική ή η ζωγραφική. Ο καθένας με τον εκπαιδευτή - θεραπευτή του μπορεί να επιλέξει αυτό που του ταιριάζει καλύτερα.

Τώρα βοηθούμε και τους ιερείς και τους κληρικούς, όταν μας το ζητήσουν, σχετικά με την προσευχή και τον διαλογισμό και συμβουλεύουμε ανάλογα με τις γνώσεις μας από την επιστημονική μας έρευνα. Έχουμε ερευνήσει την επίδραση της προσευχής από μια ομάδα ατόμων σε ασθενείς που θα έκαναν εγχείρηση καρδιάς και οι ασθενείς για τους οποίους τα άτομα αυτά προσεύχονταν έτυχαν καλύτερης και ταχύτερης ανάρρωσης από ότι οι ασθενείς για τους οποίους δεν είχαν προσευχηθεί. Επίσης οι ασθενείς που δεν γνώριζαν ότι κάποιοι προσεύχονταν για την υγεία τους είχαν καλύτερα αποτελέσματα από ότι οι άλλοι για λόγους τους οποίους δεν γνωρίζουμε ακόμα.

Εύχομαι με την διάλεξή μου αυτή να ενθαρρύνω την άσκηση της χαλάρωσης δια μέσου της προσευχής ή του διαλογισμού, δια μέσου της ευχής «Κύριε ελέησον» για εσάς τους Έλληνες, χωρίς να απορρίπτουμε την σύμφωνη γνώμη και κρίση των γιατρών, ώστε να αντιμετωπίζουμε καλύτερα, ακόμη και να αποβάλλουμε το στρες στην καθημερινή μας ζωή.

Σας είμαι ευγνώμων για την πρόσκλησή σας, το ενδιαφέρον σας και την θερμή φιλοξενία σας».

Κι εμείς είμαστε ευγνώμονες που μας τίμησε με την παρουσία του αυτός ο σημαντικός επιστήμονας, ο οποίος δεν ήρθε «να κομίσει γλαύκας εις Αθήνας» αλλά με σεβασμό και εκτίμηση προς την Ελληνική παράδοση, ιστορία, θρησκεία και πολιτισμό, μας χάρισε την ερευνητική ματιά της επιστήμης σήμερα. 

Η προσευχή του Σωκράτους | Socrates' Prayer

Ο Έλληνας φιλόσοφος και Άγιος (κατά τον ουμανιστή Έρασμο) Σωκράτης, περιγράφεται από τον διάσημο αμερικανό ψυχολόγο Ρόλλο Μαίη, ως το πρότυπο του καλύτερου ψυχοθεραπευτή στην ιστορία. Ο Σωκράτης δίδαξε -λόγω και έργω- την δύναμη που ασκεί ο έρωτας στην ανθρώπινη φύση και την ωφέλειά του για την ψυχή. Η προσευχή του Σωκράτη, γράφει ο Μαίη 

στο βιβλίο του Love and Will (1969)

θα έπρεπε να αναγράφεται στον τοίχο όλων των γραφείων των ψυχοθεραπευτών. Αξιοποιώντας την πρότασή του αυτή, είναι τιμή μου να τον αναρτήσω και στο ιστολόγιο μου.

Η προσευχή του Σωκράτους 

(

ΠλάτωνοςΦαίδρος 279-Β)

Σωκράτης

Ω φίλε Παν τε και άλλοι όσοι τήδε θεοί,

Δοίητέ μοι καλώ γενέσθαι τάνδοθεν
Έξωθεν δε όσα έχω, τοις εντός είναι μοι φίλια.
Πλούσιον δε νομίζοιμι τον σοφόν
Το δε χρυσού πλήθος είη μοι όσον, μήτε φέρειν
Μήτε άγεις δύναιτο άλλος ή ο σώφρων.

(Και εμοί ταύτα συνεύχου, ω Σώκρατες άγιε. Κοινά γαρ τα των φίλων, ως οι Πυθαγόριοι αποφαίνονται. Εγώ δε φίλος σός ειμί).

Μετάφραση:

Ω αγαπητέ Πάν και άλλοι Θεοί όσοι λατρεύεσθε εδώ,
Δώστε μου να αποκτήσω το εσωτερικόν κάλλος της ψυχής
Τα δε εξωτερικά αγαθά, όσα έχω, κάμετε να είναι εις
αρμονικήν σχέσιν προς την εσωτερικήν μου ωραιότητα.
Είθε δε να νομίζω πλούσιον, μόνον, τον σοφόν.
Και εγώ ας έχω τόσον πλήθος χρυσού, όσον θα ήτο αρκετόν
Να φέρη και να παίρνη μαζί του όχι άλλος άνθρωπος , αλλά μόνον ο σώφρων.

(Και για μένα τα ίδια να προσεύχεσαι, ω Άγιε Σωκράτη, διότι μεταξύ των φίλων
όλα είναι κοινά, όπως λέγουν οι Πυθαγόριοι. Εγώ δε είμαι φίλος σου). 

Socrates’ Prayer

(Plato/Phaedrus.  279-b)

O beloved Pan and all ye other gods who haunt this place,
give me beauty in the inward soul
and may the outward and inward man be at one.
May I reckon the wise to be the wealthy,
And may I have such a quantity of gold,
As none but the temperate can carry.

 ‘Human nature will not easily find a helper better than eros’, remarks Socrates with a deceptive simplicity. But we can take his words, as applying to the process of psychotherapy as well as the drive within a person toward psychic health. Socrates himself, is perhaps history’s greatest model of the psychotherapist. His prayer in his dialogue with Phaedrus could well be inscribed on the wall of every therapist’s office”, the renowned American psychologist Rollo May claims (Love and Will,1969 p. 81, Norton eds) and I turn into account his suggestion by posting this powerful prayer on my blog.

Γνωσιακή Θεραπεία

Γνωσιακή ψυχοθεραπεία και φιλοσοφία


«Να λες στον εαυτό σου από το πρωί της ημέρας: Θα συναντηθώ με ανθρώπους πολυπράγμονες, αχάριστους, αλαζόνες, δολερούς, φθονερούς, ακοινώνητους – όλα τούτα τους συμβαίνουν επειδή αγνοούν το καλό και το κακό. Εγώ όμως, που εννόησα τη φύση του καλού, ότι είναι ωραίο, και τη φύση του κακού, ότι είναι άσχημο, όπως και τη φύση εκείνου ο οποίος έσφαλε, ότι είναι συγγενής μου όχι από το ίδιο αίμα ή σπέρμα αλλά από τον ίδιο νου και επειδή μετέχει του θεϊκού μέρους, δεν μπορώ να βλαφτώ από κανέναν τους, διότι κανείς δεν μπορεί να με εμπλέξει στο άσχημο - ούτε επίσης μπορώ να οργίζομαι με τον συγγενή μου ή να τον μισώ. Διότι δημιουργηθήκαμε για να συνεργαζόμαστε, όπως τα πόδια, όπως τα χέρια, όπως τα βλέφαρα, όπως η πάνω και η κάτω σειρά των δοντιών – το ν’ αντιμαχόμαστε λοιπόν ο ένας τον άλλο είναι παρά φύση , και αντιμαχόμαστε όταν αγανακτούμε και νιώθουμε αποστροφή».

Μάρκος Αυρήλιος (121-180 μ. Χ.)

(Τα εις εαυτόν , βιβλίο Β/1, μετάφραση: Φιλολογική ομάδα εκδόσεων Κάκτου)

Μέρος της Γνωσιακής Συμπεριφορικής Θεραπείας είναι η δημιουργία καρτών υπενθύμισης για τον θεραπευόμενο, όπου αναγράφονται οι καινούριες εναλλακτικές σκέψεις στη θέση των παλαιότερων δυσλειτουργικών αυτόματων σκέψεων, για να εφαρμόζονται στις καταστάσεις εκείνες που αναστατώνουν το άτομο. Το παραπάνω κείμενο, που ανήκει στον Ρωμαίο Αυτοκράτορα και φιλόσοφο, Μάρκο Αυρήλιο, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σαν μια τέτοια «κάρτα». Τα Εις Εαυτόν βιβλία από τα Άπαντα του φιλοσόφου, αποτελούν μία πολύ ισχυρή φιλοσοφική και πρακτική θέση, που έχει πολλά κοινά με την θεωρία και εφαρμογή της γνωσιακής θεραπείας σήμερα.

Cognitive Behaviour Therapy and Philosophy

Part of the cognitive behavior therapy is the creation of “flashcards” in order to replace the old dysfunctional automatic thoughts with new alternative, more adaptive thoughts for the patient. These flashcards may be used as a reminder tool for those triggering situations that are upsetting for the patient. The roman Emperor and Stoic philosopher, Marcus Aurelius, wrote among his Book the following part that could be well adapted into such a flashcard. The rest of his Book is full of precious philosophical and practical ideas that resemble in many ways to Cognitive therapy’s theory and practice.

“Begin each day by saying to yourself: Today I am going to encounter people who are ungrateful, arrogant, deceitful, envious, and hostile. People have these characteristics because they do not understand what is good and what is bad. But insofar as I comprehended the true nature of what is good, namely that it is fine and noble, and the true nature of what is bad, namely that it is shameful, and the true nature of the person who has gone astray: that he is just like me, not only in the physical sense but also with respect to Intelligence (the mind) and having a portion of the divine – insofar as I comprehended all this, I can neither be harmed of them, for no one else can involve me in what is shameful and debasing, nor can I be angry with my fellow man or hate him, for we have been made for cooperation, just like the feet, the hands, the eyelids, and the upper and lower teeth. To hinder one another, then, is contrary to nature, and this is exactly what happens when we are angry and turn away from each other”.

Marcus Aurelius (121-180 A.D.), Book 2.1

Newly translated &introduced by Jacob Needleman & John P. Piazza (2008) The essential Marcus Aurelius, Tarcher Cornerstone Editions

Myth and Music

Terpsichore

The extract that follows originates from the book  Myth and Meaning (1978), where Claude Lévi-Strauss  discusses the relationship between myth and music in order to suggest a better way to understand the former.

“In regard to the similarity aspect, my main point was that, exactly as in a musical score, it is impossible to understand a myth as a continuous sequence. This is why we should be aware that if we try to read a myth as we read a novel, or a newspaper article, that is line after line, reading from left to right, we don’t understand the myth, because we have to apprehend it as a totality and discover that the basic meaning of the myth is not conveyed by the sequence of events but – if I may say so – by bundles of events even though these events appear at different moments in the story. Therefore, we have to read the myth more or less as we would read an orchestral score, not stave after stave, but understanding that we should apprehend the whole page and understand that something which was written on the first stave at the top of the page acquires meaning only if one considers that it is part and parcel of what is written below on the second stave, the third stave, and so on. That is, we have to read not only from left to right, but at the same time vertically, from top to bottom. We have to understand that each page is a totality. And it is only by treating the myth as if it were an orchestral score, written stave after stave, that we can understand it as a totality, that we can extract the meaning out of the myth” (p. 39-40).

I quote it here for its striking resemblance to systemic, humanistic, existential and even cognitive approaches to therapy (the top-down and bottom-up investigation of thinking). Hence the allegory of one's life history to an orchestral score suggests an inspiring view towards attempting to understand oneself, one's experiences and reactions with implications to therapy practice.

Η χαρά του χορού


συνήθη βήματα

Τραγουδάτε - Χορεύετε - Γελάτε

Τό τραγούδι, ο χορός καί τό γέλιο

θεραπεύουν τήν ψυχήν καί

τίς ασθένειες του σώματος.  Μ.Π.

Το κείμενο που ακολουθεί προέρχεται από τήν εισαγωγή του σχολιαστή Μπιλ Μάγιερς στο βιβλίο του δασκάλου, Τζόζεφ Κάμπελ, μυθολόγου, φιλοσόφου, ερευνητή και μέλους της Αμερικάνικης Ακαδημίας Τεχνών και Γραμμάτων. Το παραθέτω εδώ ως έναν ύστατο φόρο τιμής προς εκείνους που μετατρέπουν την γνώση σε τέχνη και την επιστήμη σε χαρά! 

‘Τέσσερις εβδομάδες μετά τόν θάνατό του Τζόζεφ Κάμπελ τόν θυμόμουν σχεδόν παντού όπου καί αν γύριζα.   ....     ....    ....

Τί μέ έφερε κοντά του;

Η σοφία του, πράγματι, ήταν πολύ σοφός.

Καί η μάθηση, όντως «γνώριζε τήν αχανή ροή του πανοραμικού παρελθόντος μας όσο λίγοι άνθρωποι».

Αλλά υπάρχει καί κάτι άλλο.

Θα τό πω με μια ιστορία. Εκείνος ήταν ένας άνθρωπος με χίλιες ιστορίες. Αυτή ήταν μια από τις αγαπημένες του. Στην Ιαπωνία, σε μια διεθνή διάσκεψη για τη θρησκεία, ο Κάμπελ άκουσε τυχαία έναν άλλο αμερικανό απεσταλμένο, έναν κοινωνικό φιλόσοφο από τη Νέα Υόρκη, να λέει σε έναν σιντοϊστή ιερέα: «Έχουμε πάει ήδη σε αρκετές τελετές σας καί έχουμε δει πολλά από τά μνημεία σας. Αλλά δεν καταλαβαίνω τήν θεολογία σας». Ο Ιάπωνας έκανε παύση, σαν νά βρισκόταν σέ βαθιά σκέψη καί μετά κούνησε αργά τό κεφάλι του. «Νομίζω ότι δέν έχουμε ιδεολογία», είπε, «δέν έχουμε θεολογία. Χορεύουμε». 

Τό ίδιο έκανε καί ό Τζόζεφ Κάμπελ – χόρευε στήν μουσική των ουράνιων σφαιρών’’.

Joseph Campbell (1904-1987)  Η Δύναμη του Μύθου (σελ. 24-25).


Τί λοιπόν;

Τις δ΄οίδεν εί ζην τουθ΄ ό κέκληται θανείν

τό ζήν δέ θνήσκειν έστι ;          

                         Ευριπίδης

 

Who knows but life be that which men call death,

And death what men call life?         

                              Euripides

 Sunset/βασίλεμα


Τί λοιπόν; Τής ζωής μας το σύνορο

θα το δείχνει ένα ορθό κυπαρίσσι ;

Κι απ΄ ό,τι είδαμε, ακούσαμε, αγγίξαμε

Τάφου γή θα μας έχει χωρίσει ;

 

Ό,τι αγγίζομε, ακούμε και βλέπουμε,

Τούτο μόνο Ζωή μας το λέμε;

Κι αυτό τρέμομε μήπως το χάσουμε

Και χαμένο στούς τάφους το κλαίμε;

 

Σ΄ ό,τι αγγίζομε, ακούμε και βλέπουμε

Της ζωής μας ο κόσμος τελειώνει;

Τίποτε άλλο; Στερνό μας απόρριμα

Το κορμί, που σκορπιέται και λιώνει ;

 

Κάτι ανέγγιχτο, ανάκουστο, αθώρητο,

Μήπως κάτω απ΄ τους τάφους ανθίζει

Κι ό,τι μέσα μας κρύβεται αγνώριστο

Μήπως περ΄ απ΄ τον θάνατο αρχίζει;

 

Η ψυχή, ταξιδεύτρα μεσ΄τ΄ Άπειρο ,

Σταλαμίδα νερού μήπως μοιάζει,

Που ανεβαίνει στα νέφη απ΄ τα πέλαγα,

Κι απ΄ τα νέφη στους κάμπους σταλάζει;

 

Μήπως ό,τι θαρούμε βασίλεμα

Γλυκοχάραμα αυγής είναι πέρα

Κι αντί νάρθει μια νύχτ΄ αξημέρωτη

Ξημερώνει μι΄ αβραδιαστη μέρα ;

 

Μήπως είν΄ η αλήθεια στο θάνατο

Κι η ζωή μήπως κρύβει την πλάνη;

Ό,τι λέμε πως ζεί μήπως πέθανε

Κι είν΄ αθάνατο ό,τι έχει πεθάνει ;  

                                         

                             Γ. ΔΡΟΣΙΝΗΣ

                  ab

 

-Εάν κάποιος γνωρίζει τη μετάφραση αυτού του ποιήματος στην αγγλική θα χαρώ πολύ να με πληροφορήσει.
Καλό Πάσχα - Happy Easter.

Mt Athos with fullmoon

Welcome 2010

Welcome to my 2010 blog endevour. I am an artist and practicing psychologist (or vice versa) and I wish to use this space as a studio for trying new and old ideas on reflexions, images and technological skills.

Some years ago, before I entered the School of Fine Art in Reading, I used to enjoy writing. Then I discovered the subtle and direct freedom of understating emotions and unfullfilled desires through art making. My images have all to do with memories, attachments and nostalgia- if it hadn't been for art, nagging would be the name for it.

I sometimes use an image as an excuse to paint, repeating it over and over again. other times a painting is just a drawing of a map of an image, a sketch, a note of something yet very precious. 

Please enjoy being indiscrete while I am blog-scribbling and doodling in the web.

My sincere wishes,

Elli Tholouli


Click here for RSS feed